Teknoloji Çağında Zulmün Esrarı: Modern İnsanın Kalbindeki Kadim Boşluk ve Yaratandan Uzaklaşmanın Acı Meyveleri

 İnsanlık tarihi, bir yandan bilginin, sanatın ve medeniyetin inkişafıyla, diğer yandan ise ne yazık ki zulmün, savaşların ve haksızlıkların gölgesinde ilerlemiştir. Günümüzde, bilim ve teknoloji, özellikle de yapay zekâ gibi akıl almaz icatlarla insanlığa tarifsiz imkânlar sunarken, maalesef ki insanlık camiasında adalet, merhamet ve sevgi açığı giderek daha da belirginleşmektedir. Bu tezatlık, bizlere modern insanın ruhsal derinliğindeki bir boşluğun varlığını göstermektedir.

1. İnsan Fıtratının Çift Yönlü Yapısı ve İradenin Sınavı:

Yüce Yaratıcı, insanı en güzel kıvamda (ahsen-i takvim) yaratmış, ona akıl, muhakeme ve hür irade bahşetmiştir. Ancak bu eşsiz yaratılışın bir diğer veçhesi de, insanın içinde hem iyiliği hem de kötülüğü barındırma potansiyelidir. Kur'an-ı Kerim'de buyrulduğu üzere, nefis insana hem fücuru (kötülüğü) hem de takvayı (iyiliği) ilham etmiştir. İşte bu çift yönlü fıtrat, insanın dünya hayatındaki en büyük imtihanıdır. İrade-i cüz'iyye sahibi olan insan, hangi yöne meyledeceğini kendi tercihleriyle belirler. Teknolojik ilerleme, bu fıtri yapıyı değiştirmez; yalnızca insanın iyilik veya kötülük yapma kudretini ve alanını genişletir. Yapay zekâ, bir nevi keskin bir kılıç misali; âdil bir elin elinde adaletin tecellisine vesile olurken, zalim bir elin elinde zulmün daha da derinleşmesine yol açabilir.

2. Modernizmin Maddi Odaklılığı ve Manevi Boşluk:

Modernleşme süreci, özellikle Batı kaynaklı felsefelerin etkisiyle, materyalist bir dünya görüşünü ön plana çıkarmıştır. Bilim ve teknolojiye verilen aşırı önem, çoğu zaman manevi değerlerin, ahlaki ilkelerin ve ilahi hakikatlerin göz ardı edilmesine sebep olmuştur. "Modern insan" tanımı, genellikle maddi refahı, bilimsel başarıları ve bireysel hazzı merkeze alan bir anlayışla şekillenmiştir. Bu anlayışta, insanın kâinatla olan ilişkisi, yaratılış gayesi ve ahiret sorumluluğu gibi esaslı meseleler ya ihmal edilmiş ya da tamamen reddedilmiştir. Manevi bağları zayıflayan, kalbi hikmetten ve ilahi aşktan uzaklaşan bir birey, kendisi dışındaki varlıkları sadece birer araç olarak görmeye meyillidir.

3. "Nefs-i Emmâre"nin Şiddeti ve Hırsın Tutsaklığı:

İnsan ruhunun en çetin düşmanlarından biri olan "nefs-i emmâre", yani kötülüğü emreden nefis, iktidar hırsı, mal hırsı, şöhret hırsı gibi süfli arzularla insanı kuşatır. Bu hırslar, modern dünyanın rekabetçi yapısı ve sınırsız tüketim kültürüyle birleştiğinde, daha da azgınlaşabilir. Zalim, başkasının hakkına tecavüz eden, gücü eline geçirdiğinde onu mutlakiyetçi bir şekilde kullanan kişi, genellikle nefsine uymuş ve dünya menfaatlerini her şeyin üstünde tutmuştur. Teknoloji, bu nefsani arzuların tatmini için daha sofistike ve geniş çaplı araçlar sunabilir. Örneğin, yapay zekâ destekli gözetim sistemleri, bilgi manipülasyonu veya otomatize edilmiş silah sistemleri, nefs-i emmârenin tahakküm kurma arzusunu küresel ölçekte gerçekleştirmesine imkân tanıyabilir.

4. Yaratandan Uzaklaşma ve İnsan Sevgisinin Kökten Kuruması:

Sualinizdeki "insanı sevmez yaratandan ötürü" ifadesi, meselenin kalbine işaret etmektedir. Bir insan, diğer bir insanı gerçekten ve samimiyetle sevdiğinde, onun acısıyla acı duyar, sevinciyle sevinir. Bu sevginin en köklü ve sarsılmaz kaynağı ise, o insanın Yüce Yaratıcı'nın bir eseri, O'nun san'atının bir tecellisi olduğunu idrak etmektir. Hz. Mevlâna'nın dediği gibi: "Her şeyi Yaratan'dan ötürü sevmek, gerçek sevgidir."

Şayet bir kişi, yaratılışın gayesini unutur, Yaratıcı ile olan bağını koparırsa, diğer insanları da kendisi gibi Yaratıcı'nın kudretinden süzülüp gelmiş mukaddes varlıklar olarak göremez. Onlar, onun gözünde sadece menfaatine hizmet eden birer nesne, birer rakip veya kullanılıp atılacak birer maşa haline gelir. Bu durumda, merhamet duygusu körelir, adalet hissi zayıflar ve zulmün önündeki en büyük manevi engel ortadan kalkmış olur. Modern dünyada artan sekülerleşme ve dini değerlerden uzaklaşma, bu bağın zayıflamasına, dolayısıyla insan sevgisinin ve merhamet duygusunun küresel ölçekte azalmasına neden olmaktadır.

5. Cehaletin Değişen Yüzü:

Cehalet, sadece bilgi eksikliği değildir; aynı zamanda hakikatten habersiz olmak, hikmetten nasiplenmemek demektir. Günümüz insanı belki de hiç olmadığı kadar bilgiye erişebilirken, bu bilginin nasıl kullanılacağı, hangi değerlerle harmanlanacağı konusunda büyük bir cehalet içerisindedir. Gerçek adalet, merhamet ve insan hakları bilgisi, eğer ilahi hakikatlerle perçinlenmezse, kuru birer kavramdan ibaret kalabilir. Yapay zekâ, bu cehaleti giderebilir gibi görünse de, asıl mesele olan kalplerin ve akılların hakikate yönelmesi noktasında yetersiz kalacaktır. Zira teknoloji, ahlakı ve vicdanı inşa etmez, sadece mevcut olanı yansıtır veya hızlandırır.

6. Küresel Güç Mücadeleleri ve Adaletsiz Sistemler:

Bireysel zulümlerin yanı sıra, küresel ölçekte cereyan eden siyasi, ekonomik ve kültürel zulümler de mevcuttur. Belli başlı devletlerin veya ekonomik güç odaklarının kendi menfaatleri uğruna diğer halkları ezmesi, kaynaklarını sömürmesi, savaşlar çıkarması, modern çağın en acımasız zulüm örneklerindendir. Bu sistemler, modern teknolojiyi, özellikle yapay zekâyı, kendi tahakkümlerini pekiştirmek, gözetim ağlarını genişletmek ve muhalif sesleri kısmak için kullanabilmektedir. Burada da temel saik, güç arzusu, hırs ve ilahi adaletten yoksunluktur.

Netice-i Kelam:

Özetle, dünya ne kadar gelişirse gelişsin, yapay zekâ ne kadar ilerlerse ilerlesin, insan fıtratındaki bu çift yönlü potansiyel ve irade sınavı devam edecektir. Zulmün kökeni, dışsal koşullardan ziyade, insanın iç dünyasındaki manevi boşlukta, nefsinin tahakkümünde ve Yaratıcısı ile olan bağının zayıflamasında yatmaktadır. Modern insan, bilime ve teknolojiye sarılırken, eğer kalbini iman, hikmet, merhamet ve adalet nuruyla aydınlatmazsa, elindeki her yeni imkân, potansiyel bir zulüm aracına dönüşebilir.

Gerçek ilerleme, sadece maddi ve teknolojik gelişme değil, aynı zamanda ruhsal ve ahlaki olgunlaşmadır. İnsanın yaratılış gayesini idrak etmesi, tüm varlıklara Yaratıcı'dan ötürü sevgi ve merhametle yaklaşması, adaleti şiar edinmesi, zulmü ortadan kaldıracak yegâne yoldur. Aksi takdirde, en modern ve gelişmiş toplumlar dahi, "zulmün en sofistike formlarını" üreten çarklara dönüşebilir. Bu sebeple, insanlığın kurtuluşu, ilahi hakikatlere yönelmesinde ve kalplerini yeniden manevi değerlerle ihya etmesinde gizlidir.